Salmonella bij uw rundvee

Salmonella is een bacterie die bij uw rundvee veel schade kan veroorzaken. Ook u als veehouder (of één van uw gezinsleden) kunt er door besmet raken. Salmonella wordt per jaar op 7 % van de melkveebedrijven aangetroffen. Het aantal besmette bedrijven varieert per regio van 2- 25 %. Onze regio behoort tot de zwaarst besmette gebieden.

Besmetting
Salmonella wordt uitgescheiden via de mest. Niet alleen de huisvesting, maar ook het water, het voer, de biest en de melk kunnen gemakkelijk vanuit de mest worden besmet . Vanuit de geïnfecteerde omgeving wordt de bacterie vervolgens opgenomen via de bek. Bij verworpen vruchten of dood geboren kalveren als gevolg van Salmonel-la kan besmetting ook plaats vinden door direct contact via de huid (bij de mens).

Verschijnselen
De verschijnselen van een Salmonella besmetting verschillen:

  • Kalveren die ziek worden hebben hoge koorts (T. >40,5º C.), long-problemen, diarree en/of gewrichts-ontstekingen. Besmette kalveren groeien slecht en incidenteel sterven de puntjes van de staart en de oren af. 
  • Koeien die ziek worden van Salmonella hebben hoge koorts (T.> 40,5 ºC.) en kunnen gaan verwerpen. Daarna volgt vaak waterdunne diarree.  Drachtige dieren kunnen door een Salmonella infectie ook verwerpen soms zonder verder opgemerkte ziekteverschijnselen.
  • Geen “merkbare” verschijnselen.

Diagnose
De diagnose Salmonellose wordt gesteld door het aantonen van antistoffen tegen Salmonella:

  • in tankmelk (“ongunstige tank”); 10 % of meer van de koeien hebben antistoffen
  • in het bloed van een verwerper of van een ziek dier

De bacterie zelf kan bij een infectie worden aangetoond in mestmonsters, verworpen vruchten, dood geboren kalveren en bij sectie op gestorven dieren.

Verloop
Meestal zijn binnen 3 maanden de verschijnselen in de koppel weer over. Het aantal besmette dieren neemt dan af en het tankmelkonderzoek is weer gunstig. Echter op 1 van de 3 bedrijven kan een drager ontstaan. Een drager scheidt constant Salmonella uit. De verschijnselen kunnen dan aanhouden en/of de tank blijft ongunstig.

Besmet en dan?
Er dient actie te worden ondernomen tegen Salmonella bij:

  • een “ongunstige” tankmelkuitslag
  • het aantonen van antistoffen tegen Salmonella bij verwerpers 
  • het aantonen van de bacterie in mestmonsters, verworpen vruchten, doodgeboren kalveren of gestorven dieren

Bestrijding
Bestrijding van Salmonella richt zich op optimalisering van bedrijfshygiëne en het voorkomen van weerstandsvermindering. Afhankelijk van de bedrijfssituatie zullen eventuele dragers moeten worden opgespoord en afgevoerd. Het opsporen van dragers gaat d.m.v. individueel bloed- of melkonderzoek van alle dieren ouder dan 3 maanden.  Daarna wordt mest van de positieve dieren onderzocht.

Vaccinatie
In Nederland is geen vaccin meer voor Salmonella geregistreerd.

Bedrijfshygiëne
Optimalisering van bedrijfshygiëne richt zich op het voorkomen van “versleep (binnen het bedrijf)”  en “insleep (op het bedrijf)”.

  • Versleep
    • Strikte scheiding tussen de kalveren en de oudere dieren. Kalveren kunnen net als dragers op het bedrijf de infectie in stand houden. Door de kalveren en de oudere dieren strikt te scheiden doorbreek je deze cirkel. 
    • Ongedierte, zoals muizen en ratten en ook vogels in de stal zijn bekend als verspreiders van Salmonella binnen een bedrijf.
  • Insleep
    • Het risico op insleep wordt sterk beperkt door een:
      • gesloten bedrijfsvoering (geen aanvoer van dieren, mest of kuilvoer)
      • bedrijfskleding en -schoeisel voor bezoekers (dierenarts, inseminator en koopman).
    • Oppervlaktewater als drinkwater gebruiken is zéér berucht als infectieroute van Salmonella. Ook het gebruik van hemelwater, dat is opgevangen in een reservoir is niet zonder gevaar.
    • Het weren van vogels uit de stal. Vogels zijn zelf geen drager van voor koeien besmettelijke Salmo-nella's. Ze kunnen het wel overbrengen via bijvoorbeeld mest en voer via de poten.
  • Besmetting mens
    • Handen en armen beschermen bij verlossingen.
    • Geen rauwe melk drinken.
    • Handen regelmatig wassen en ontsmetten.
  • Weerstand
    Een goede weerstand helpt om Salmonella te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken. Een goede weerstand heeft een direct verband met voeding:
    • Uitgebalanceerd rantsoen
      • beperken van de negatieve energiebalans
    • Optimale voorziening van vitaminen en mineralen.
      • Mineralen voorkomen niet de Salmonella maar tekorten maken de koe wel (on)gevoeliger voor Salmonella.
    • Bestrijden van andere infecties zoals leverbot, BVD en IBR.
      • Leverbot, BVD en IBR verlagen de weerstand van uw vee en verhogen het risico op Salmonella. Vooral leverbot is in deze berucht, omdat Salmonella's als het ware “meeliften” met leverbot en zo dieren besmet

Wat kun je doen?

  • controle bedrijfsvoering m.b.v. de checklist in overleg met uw rundveedierenarts
  • tankmelkonderzoek op leverbot en BVD
  • 5 jonge dieren bloedonderzoek op Salmonella dublin

NZO
De zuivelorganisaties hebben besloten Salmonella te gaan bestrijden. Vanaf 1 januari 2011 wordt elke 4 maanden de tankmelk onderzocht. Na 5 x een tankmelkonderzoek. worden de melkveehouderijen in 3 groepen verdeeld:

N1: 5 x een gunstige tank: prima
N2: wisselende tankmelkuitslagen: de veehouder moet een workshop volgen.
N3: 4 van de laatste 5 tanken ongunstig: samen met de lokale dierenarts wordt een plan van aanpak opgesteld.

Meer informatie

Klik  hier voor de checklist Salmonella



Spoedeisende hulp nodig?

Vestigingen

Chip je dier

Webshop